1. Ana Sayfa
  2. Şiir
  3. Nomofobi ve Dijital Diyet-İbrahim Çınar

Nomofobi ve Dijital Diyet-İbrahim Çınar

Nomofobi ve Dijital Diyet-İbrahim Çınar

İletişim ve bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişim ile insanların yaşam şekli de değişmiş, teknolojik birçok cihaz ihtiyaç hâline gelmiştir. Özellikle mobil cihazlar, artan bir hızla yaygınlaşarak bireylerin hayatında önemli bir yer işgal etmiştir. Bir araştırmaya göre, ortalama bir akıllı telefon kullanıcısı günde ortalama 90 kere telefonunu kontrol ediyor ve mesajlarına 35 defa bakıyor. Neticede her kullanıcı gün içinde toplamda 2000 etkileşimde bulunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK, 2017) son Hane halkı Bilişim teknolojileri kullanım araştırması raporuna göre, 2017 yılı Ağustos ayı temel alındığında Türkiye’deki hanelerin %97,8’inde cep telefonu veya akıllı telefon bulunmaktadır. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 30 ülkeden 49 bin katılımcıyla gerçekleştirilen Deloitte Global Mobil Kullanıcı Anketi’nin (GMCS) 2015 verilerine göre, ülkemizdeki kullanıcılar günde ortalama yetmiş kez cep telefonunu kontrol ediyor, bu da yaklaşık 15 dakikada bir ekran yüzüne baktığımız anlamına geliyor ki bu oran Rusya, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin iki katına karşılık gelmekte. Yine ülkemizdeki her on kişiden dokuzu, uyandıktan sonra 15 dakika içerisinde cep telefonunu mutlaka kontrol ediyor ve yapılan ilk işlemde genellikle sosyal medya hesaplarını ve mesajları kontrol etmek oluyor. Aynı araştırmadan çıkan diğer bir sonuca göre, telefonun kullanımı toplu taşıma araçlarında (%77), TV izlerken (%52), karşıdan karşıya geçerken ve araç kullanırken (%20), aile ve arkadaş ile vakit geçirirken (%33) de düzenli bir şekilde devam ediyor.  Fakat cep telefonları ve akıllı telefonların kullanımı yaygınlaşırken ölçüsüz kullanımı bağımlılık, huzursuzluk, göz sulanması, göz yorgunluğu, baş ağrısı gibi fiziksel sağlık sorunları,  bilişsel ve dikkat bozuklukları, hiperaktivite bozukluğu, her şeyden çabuk sıkılma, günlük işlere odaklanamama, uyku bozukluğu, öğrenme sürecinde motivasyon ve zaman kaybı gibi olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Bu olumsuzluklardan birisi de mobil teknolojilerin aşırı ve problemli kullanımını anlatan ve giderek adını daha fazla duymaya başladığımız nomofobi’dir.

Nomofobi, İngilizce No Mobile Phobia kelimelerinden doğan, bireyin cep telefonuna erişemediğinde veya iletişim kuramadığında yaşadığı kaygı, endişe ve korku durumunu anlatan modern bir fobidir. Nomofobik bir birey telefonundan yoksun kaldığında örneğin, telefonunu unuttuğunda, kapsama alanı dışında kaldığında veya telefonunun şarjının bittiği durumlarda korku, endişe, sinirlilik gibi psikososyal bozukluklar gösterebilmektedir. Cep telefonun kaybolması, unutulması veya erişilemez hâle gelmesi, arama, mesajlaşma, sosyal ağlara bağlanma, bildirimlere erişememe, günceli kaçırma, oyun oynama, alışveriş yapma, adres ve yol bulma, egzersiz programlama, bankacılık işlemleri yapma, müzik dinleme, video izleme gibi fonksiyonların kaybı demek olduğundan birey, sahip olduğu fonksiyonların heyecanı yerine cep telefonu kaybetmenin veya akıllı telefonuna erişememenin korku ve endişesine kapılabilmektedir. Bu korku veya endişede bireyin yaşam düzenini olumsuz etkilemektedir. Birey, sohbete dâhil olamamaktadır; çünkü telefona bir süredir bakamadığı için çok tedirgindir. Kaygılıdır; çünkü şarj aleti yanında değildir. Bu ve benzeri endişeler akıllı telefon bağımlılığının evrelerinden biridir.

İsviçreli bilim insanı Paracelsus’un 500 yıl önce söylediği, “Miktar, zehri belirleyen husustur.” gerçeğini göz önüne alarak, aşırı telefon kullanımına sahip olup olmadığınızı, aşağıdaki Nomofobi Ölçeğini (NMP-Q) kendinize uygulayarak tespit edebilir ve dijital bir diyete ihtiyacınız olup olmadığınızı öğrenebilirsiniz.

Türkçe Nomofobi Ölçeği

Akıllı telefonun kullanımınızla ilgili olarak aşağıdaki ifadelere katılma derecenizi belirtiniz. Her maddeyi 1’den 7’ye kadar puanladıktan sonra, toplam puanınızı bulunuz.

  Kesinlikle           Kesinlikle
  Katılmıyorum           Katılıyorum
               
  1 2 3 4 5 6 7
               
               
  1. Akıllı telefonumdan sürekli olarak bilgiye erişemediğimde kendimi rahatsız hissederim.
  2. Akıllı telefonumdan istediğim her an bilgiye bakamadığımda canım sıkılır.
  3. Haberlere (örneğin neler olup bittiğine, hava durumuna ve diğer haberlere) akıllı telefonumdan ulaşamamak beni huzursuz yapar.
  4. Akıllı telefonumu ve telefonumun özelliklerini istediğim her an kullanamadığımda rahatsız olurum.
  5. Akıllı telefonumun şarjının bitmesinden korkarım.
  6. Kontörüm (TL kredim) bittiğinde veya aylık kota sınırımı aştığımda paniğe kapılırım.
  7. Telefonum çekmediğinde veya kablosuz Internet bağlantısına erişemediğimde sürekli olarak sinyal olup olmadığını veya kablosuz erişim bağlantısı bulup bulamayacağımı kontrol ederim.
  8. Akıllı telefonumu kullanamadığımda, bir yerlerde mahsur kalacağımdan korkarım.
  9. Akıllı telefonuma bir süre bakamadıysam, bakmak için güçlü bir istek hissederim.

 

Eğer akıllı telefonum yanımda değilse…

  1. Ailemle ve/veya arkadaşlarımla hemen iletişim kuramayacağım için kaygı duyarım.
  2. Ailem ve/veya arkadaşlarım bana ulaşamayacakları için endişelenirim.
  3. Gelen aramaları ve mesajları alamayacağım için kendimi huzursuz hissederim.
  4. Ailemle ve/veya arkadaşlarımla iletişim halinde olamadığım için endişelenirim.
  5. Birinin bana ulaşmaya çalışıp çalışmadığını bilemediğim için gerilirim.
  6. Ailem ve arkadaşlarımla olan bağlantım kesileceği için kendimi huzursuz hissederim.
  7. Çevrimiçi kimliğinden kopacağım için gergin olurum.
  8. Sosyal medya ve diğer çevrimiçi ağlarda güncel kalamadığım için rahatsızlık duyarım.
  9. Bağlantılarımdan ve çevrimiçi ağlardan gelen güncelleme bildirimlerini takip edemediğim için kendimi tuhaf hissederim.
  10. Elektronik postalarımı kontrol edemediğim için kendimi huzursuz hissederim.
  11. Ne yapacağımı bilemiyor olacağımdan kendimi tuhaf hissederim.

 

Puanlama

Puan Nomofobi Seviyesi
   
NMP-Q Puanı = 20 Yok
21 ≤ NMP-Q  Puanı < 60 Hafif
60 ≤ NMP-Q  Puanı < 100 Orta
100 ≤ NMP-Q Puanı ≤ 140 Aşırı
     

 

 

Nomofobinin bir teknoloji bağımlılığı olup olmadığı konusundaki tartışmalar devam etse de teknoloji ile olan ilişkimizi sorgulamamız ve Facebook’un kurucu başkanlarından Sean Parker’ın  “…Bunun çocuklarımıza yapacağı etkiyi ancak Tanrı bilir.” sözünden de anlaşıldığı üzere, ciddi önlemler almamız gerektiği de ortada.  Tek yapılması gereken bazı hususlara dikkat etmek. İşte “Dijital Diyet” için uzmanlardan gelen birkaç öneri:

-Evinizde teknolojisiz bir alan yaratın. Önce evinizde oluşturacağınız teknolojisiz alanı nasıl kullanacağınıza karar verin. Tek kişilik konforlu ve sıcak bir kitap okuma köşesi, içeceğinizi yudumlarken sadece günün yorgunluğunu atıp müzik dinleyebileceğiniz bir alan, gündelik hislerinizi yazıya dökerek kişisel gelişiminize de oldukça pozitif katkılarda bulunacak bir yazı masası ya da bir çalgı aleti çalıyorsanız kendi kendinize bir müzik ziyafeti çekerken aynı zamanda yeteneklerinizi geliştirebileceğiniz bir müzik odası… Örgü örerek rahatlayabileceğiniz sıcak bir köşe ya da bir egzersiz alanı da seçenekler arasında tabii. Bu alan,  ailenizle bir arada sohbet ederek vakit geçirebileceğiniz ve böylece teknolojisiz bir bölgede samimi ve sıcak bir ortamda ilişkilerinizi her gün yeniden tazeleyebileceğiniz, kâğıt kalemle, tavla veya satranç ya da farklı tahta oyunlarıyla eğlenebileceğiniz sosyal bir alan… Tabii bu alanda vakit geçirirken hiçbir şekilde telefonunuzun ya da tabletinizin yanınızda olmaması geliyor.

– Toronto’daki Bağımlılık ve Ruhsal Sağlık Merkezi’nden Lisa Pont’a göre, eşimiz, çocuğumuz ya da kardeşimiz yanımızdayken onların gönlüne dokunmak adına, aile bireylerinin birbirinin gün içinde yaşadıklarıyla, hissettikleriyle, hayatında olup bitenlerle ilgilenmeleri, birbirlerini tanımaları için ailemizle olduğumuz ortamlarda interneti kapatarak, “teknolojisiz aile zamanları” ayarlamak (yemekler dâhil) da seçenekler arasında.

-Haftanın bir gününü “Teknolojisiz Bir Gün” hâline getirmek, kendimize ve sevdiklerimize zaman ayırarak, neler kaçırdığımızı fark etmek de diğer tavsiyelerden. “Teknolojisiz bir günde neler yapardınız?” sorusuna verilen cevaplar ise çeşitli: kitap okumak, çocuklarımla vakit geçirmek, oyun oynamak, yürüyüş yapmak, yeni projeler üretmek, resim çizmek, yeni yerler keşfetmek…

-Telefon kullanma alışkanlığımızı analiz eden çeşitli Android ve İOS uygulamalarından destek alarak, telefon başında geçirilen zamanı azaltmak da mümkün. İşte bu uygulamalardan bazıları:

-Menthal. Bu Android uygulaması akıllı telefon kullanımının kişileştirilmiş bir davranış analizi yapıyor (http://menthal.org/).

– Moment. ‘Moment – Screen Time Tracker’ bir iOS uygulaması, kullanıcının hareketlerini inceliyor ve iPhone’da geçirilen süreyi azaltmaya yardım ediyor (https://itunes.apple.com/app/moment-screen-time-tracker/id771541926).

– Offtime. Uygulama telefon kullanımını analiz ediyor: Hangi uygulamanın ne zaman ve ne kadar sık kullanıldığını analiz ediyor. Bir süreliğine SMS’leri, aramaları ve mesajları engelleyebiliyor (http://offtime.co/).

Yorum Yap

Yorum Yap